Lặng lẽ nghề đường dây

09:59 SA @ Thứ Tư - 20 tháng 4, 2011
Ngày tháng cứ nối tiếp trôi qua, bất kể đêm mưa rét lạnh cắt da hay ngày hè nắng nóng đổ mồ hôi, những người làm nghề đường dây vẫn lặng lẽ, rắn rỏi rảo bước dọc theo chiều dài đường dây, kiềm tra kỹ lưỡng từng vị trí cột, từng đoạn dây dẫn, dây chống sét, từng con bu lông, từng sợi tiếp địa, từng gốc cây trong hành lang tuyến... để phát hiện, sửa chữa kịp thời hư hỏng nhỏ, nhanh chóng cấp báo những hư hỏng lớn trên hệ thống đường dây, để tổ chức khắc phục, sửa chữa. Tất cả vì sự an toàn, thông suốt cho dòng điện thiêng liêng của Tổ quốc.

Khi biết tôi có ý định viết về những người thợ đường dây, anh Vũ Ngọc Minh, Giám đốc Công ty Truyền tải điện 1 (PTC1) tỏ vẻ hào hứng. Anh bảo rằng rất cần có những bài viết chân tình về những công nhân đang từng ngày tận tụy bám từng km đường dây trên khắp các vùng miền đất nước. Bởi ngành Điện vốn nhiều gian nan, vất vả, nhưng có lẽ vất vả, nặng nhọc và lặng lẽ nhất là nghề đường dây.

Nghề của phái mạnh

Do đặc thù nghề vất vả, nặng nhọc, nên chỉ có nam giới mới theo được nghề đường dây và chỉ làm tốt được nghề khi còn trẻ khoẻ. Khi tuyển vào làm nghề đường dây, ngoài việc phải tốt nghiệp các trường đào tạo về điện phải có đủ sức khỏe, có đủ chiều cao, cân nặng, không có bệnh tim mạch, huyết áp. Khi trúng tuyển rồi phải được đào tạo thêm một khóa ngắn hạn chuyên ngành truyền tải điện trong thời gian 3 tháng, đồng thời phải biết bơi lội và phải thi để được cấp chứng chỉ bơi lội của Sở Thể dục thể thao. Một năm 2 lần công nhân đường dây phải được khám sức khỏe định kỳ, mỗi lần trèo cột điện làm việc ở độ cao trên 50m phải kiểm tra sức khỏe ngay tại chân cột.

Theo anh Nguyễn Hữu Long - Trưởng phòng Kỹ thuật PTC1, để đảm bảo đường dây vận hành an toàn, có rất nhiều công việc phải làm: Mỗi tháng công nhân phải đi kiểm tra định kỳ đường dây vào ban ngày ít nhất 2 lần, mỗi quý kiểm tra ban đêm ít nhất 1 lần. Mỗi lần 4 đến 5 ngày, một nhóm công tác 2 người phải đi kiểm tra vài chục vị trí cột, tùy theo điều kiện địa hình. Ngoài ra còn phải đi kiểm tra trước và sau những ngày lễ tết, những ngày mưa bão, lũ lụt. Công việc trong mỗi lần đi kiểm tra rất phức tạp và vất vả. Người công nhân đường dây phải đi kiểm tra kỹ lưỡng, phát hiện kịp thời các hư hỏng của thiết bị, các hiện tượng vi phạm hành lang an toàn đường dây như cây cao trong và ngoài hành lang đường dây, đốt nương rẫy gần hành lang, đào xới móng cột, trẻ em thả diều gần đường dây... để sửa chữa và ngăn chặn kịp thời những nguy cơ đe doạ đến sự vận hành an toàn của đường dây. Vì vậy, khi đi kiểm tra đường dây, rất nhiều dụng cụ công nhân phải mang theo như: Dây đeo an toàn; túi đựng dụng cụ cầm tay với cơ lê choòng, mỏlết, vài bộ bu lông, rong-đen, vật tư nhỏ lẻ; dao chặt cây, phiếu công tác, sổ ghi chép... Khi đi kiểm tra đường dây ban đêm còn phải mang theo đèn pin, dụng cụ phòng chống rắn cắn, chống vắt rừng…

Ăn trưa trên…đỉnh cột

Là một nghề rất vất vả, nặng nhọc, nguy hiểm nhưng không phải ai cũng thấu hiểu. Ngay cả bà con địa phương nơi đóng quân của các đội đường dây cũng không biết hết được, bởi họ chỉ nhìn thấy anh em công nhân sinh hoạt ở trụ sở đội và lên ô tô đi làm, còn những lúc lặng lẽ trèo đèo, lội suối; những ngày lễ tết phải bám tuyến không được về với gia đình, vợ con; những lúc sự cố đường dây, bất chấp sớm khuya, mưa bão đều phải lao lên tuyến tìm cho bằng được nguyên nhân và giải quyết nhanh gọn hậu quả … thì rất ít người biết đến.

Đó là chưa kể đến mỗi lần cắt điện đường dây để bảo dưỡng sửa chữa, thời gian cắt điện hàng ngày thường từ 4h sáng đến 16h chiều, nên công nhân phải thức dây lúc 3h lo ăn sáng và chuẩn bị đồ ăn nhanh cho buổi trưa, sau đó làm việc liên tục từ 4h sáng cho đến 16h chiều. Thời gian ăn trưa hoàn toàn phụ thuộc vào công việc, nhiều khi phải dùng dây thừng kéo đồ ăn, nước uống lên tận đỉnh cột cao vài chục mét rồi anh em thợ ngồi tại đó, ăn sao cho thật nhanh để tiếp tục làm việc, để hoàn thành công việc, trả điện sớm cho lưới điện Quốc gia. Anh Nguyễn Văn Giang, Đội trưởng Đội đường dây Thanh hóa kể lại đợt tổng sửa chữa đường dây khu vực Xuân Mai, Hòa Bình kéo dài hơn 1 tháng. Đợt đó, Công ty huy động hàng chục đội đường dây về đó thi công. Do thời gian thi công kéo dài nên các đội phải mang theo cấp dưỡng nấu cơm tại công trường để đảm bảo sức khỏe cho anh em. Hàng ngày, bộ phận cấp dưỡng phải gánh cơm đến từng chân cột điện cho công nhân. Hàng ngày, công nhân liên tục trèo cột, ra dây từ 4h sáng đến 16h chiều, bất kể thời tiết nắng hay mưa. Chỗ ở thì phải thuê nhà dân, vừa chật chội, vừa thiếu thốn đủ thứ, buổi chiều đi làm về, hàng chục người xếp hàng chờ tắm chung một cái giếng đào của dân, tối đến vài người ngủ chung một cái chiếu, vậy mà vẫn cứ ngủ ngon lành. Sau mỗi đợt như vậy, có trường hợp người nhà anh em thậm chí không nhận ra nổi vì nước da cháy nắng đến đem sạm, người thì gầy rộc đi một cách lạ thường.

Sức khỏe tốt, tay nghề giỏi vẫn chưa đủ

Chưa đủ vì còn phải biết làm công tác dân vận. Các tuyến đường dây truyền tải điện trải dài khắp đất nước, một nhóm công tác 2 người được giao quản lý vài chục vị trí cột, không phải lúc nào họ cũng có mặt để kiểm tra, sửa chữa, bảo vệ đường dây, nên điều quan trọng là tranh thủ được sự hỗ trợ của nhân dân sinh sống gần đường dây. Nhiều tình huống đe dọa đến sự vận hành an toàn của đường dây như tình trạng mưa lũ xói lở móng cột, kẻ gian tháo trộm thanh giằng, tiếp địa cột, cách điện đường dây bị vỡ, đốt nương rẫy gần đường dây… thì chỉ có dân mới phát hiện nhanh nhất và ngăn chặn kịp thời. Vì vậy, người công nhân đường dây phải làm dân vận khéo mới có thể tranh thủ sự ủng hộ giúp đỡ của nhân dân và chính quyền địa phương nơi có đường dây đi qua, phải biết tuyên truyền vận động nhân dân tham gia bảo vệ an toàn đường dây.

Vinh quang “lính truyền tải”

Nghề đường dây đã vất vả khó khăn, lại còn thiếu thốn tình cảm gia đình. Đa số anh em công nhân đều làm việc ở xa gia đình, có nhiều người quê ở Hà Tĩnh, Nghệ An… nhưng phải làm việc tận ở Lào Cai, Hà Giang… Những ngày lễ tết, khi mọi người sum vầy bên gia đình thì những người làm nghề đường dây vẫn lặng lẽ với đường dây, lo cho đường dây không xảy ra sự cố, duy trì dòng điện phục vụ lễ tết, phục vụ đất nước, phục vụ nhu cầu sinh hoạt của nhân dân. Vất vả và có phần thiệt thòi là thế, nhưng bù lại, những người thợ đường dây truyền tải điện được nhân dân rất yêu mến và gọi với cái tên rất trân trọng “lính truyền tải”. Gọi là “lính truyền tải” bởi họ ăn ở, sinh hoạt, làm việc đâu có khác gì những người lính. Trụ sở đội đường dây như những doanh trại quân đội, công nhân ăn cơm tập thể, ở phòng chung, làm việc xong cùng chơi thể thao, tối đến quây quần bên nhau đàn hát, có lệnh là đi, tư thế sẵn sàng. Những ngày nghỉ ca, họ đi vào bản, giao lưu với bà con, giúp đỡ nhân dân kéo lại đường dây điện sinh hoạt, sửa lại cái bảng điện... tạo nên tình cảm thân thiết với nhân dân và cũng để vơi đi nỗi nhớ nhà.

Nói tới “lính truyền tải” là nói tới gian nan, thử thách, hiểm nguy nhưng cũng là nhắc tới những trái tim yêu đời, lạc quan và đầy trách nhiệm. Họ cùng chung chí hướng: Giữ cho dòng điện luôn thông suốt, để thành thị rực rỡ đèn hoa, để bản làng chan hoà ánh sáng. Đó là trọng trách nặng nề và cũng là vinh quang của họ. Xin được cảm ơn các anh - những người làm nghề đường dây, những con người đã thầm lặng góp phần sức lực của mình để xây dựng ngành Điện Việt Nam, Tổ quốc Việt Nam.
Ghi chép của Lê Hoan

- Công ty Truyền tải điện 1 đang quản lý hơn 1.000 km đường dây 500 kV, 3000 km đường dây 220 kV, chủ yếu đi qua khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, địa hình hiểm trở trên địa bàn 23 tỉnh, thành của miền Bắc từ đèo Ngang trở ra.

- Công ty bố trí 37 đội đường dây, mỗi đội biên chế bình quân khoảng 25 công nhân, chốt dọc theo các tuyến đường dây.